Bewuste Compassie

 

Onlangs schreef ik over boosheid. Het thema heeft me sterk beziggehouden, omdat er zoveel aspecten aan zitten die het leven van alledag raken.

Acceptance and Commitment Therapy sluit zich aan bij boeddhistische denkers als Pema Chödrön, die zeggen dat het verzetten tegen je woede je alleen maar verder van huis brengt. 

Hiermee bedoelen ze niet, dat je je boosheid moet uitleven, eigenlijk integendeel. Zodra je als het ware vriendschap sluit met alle aspecten van je innerlijk leven: ook je boosheid, je jaloezie, je angstigheid: alle dingen die je liever niet ziet, ontstaat er ruimte voor ontspanning, voor het kiezen van een andere route dan de automatische reactie die er meestal komt na een woede-aanval.

Boeddhisten hebben voor deze houding van onvoorwaardelijke vriendschap met jezelf een speciaal Sanskriet woord: maitri. Maitri is het vermogen om te ontspannen bij jezelf, zoals je bent, zonder voortdurend jezelf te moeten veranderen of perfectioneren. 

 

Op dezelfde grond als jij

En dat brengt me weer terug naar het boek waar ik vorige week over schreef: Boosheid de Baas. Daarin staat een oefening waarin die compassie met anderen centraal staat, ook met degenen die boosheid in je oproepen. 

De oefening kan je als het ware helpen om te ervaren dat ook degene die kwaadheid in je oproept uiteindelijk op dezelfde grond staat als jij. Diegene kent dezelfde basis-angsten en maakt dezelfde existentiële worsteling door.

 

Oefening

De oefening staat op pagina 82-83 van het boek Boosheid de Baas.

Stel je voor dat het nacht is. Je bevindt je op een veld, met honderden mensen die je niet kunt zien. Aan één kant van het veld is een steile afgrond – goed voor een afschuwelijke, angstige val. Deze afgrond staat symbool voor de grootste angst van elk van die mensen – dood, schaamte, mislukking, eenzaamheid, verlies, hulpeloosheid. Niemand kan de afgrond zien, niemand weet waar hij is.

Stel je nu voor dat jij en al die andere mensen hun levens op het veld moeten doorbrengen. Je moet voedsel, liefde en kameraadschap vinden in de duisternis. Je moet in beweging blijven, maar op de een of andere manier de afgrond vermijden. Je bent altijd een beetje bang en onzeker omdat de duisternis nooit verdwijnt, en dat je alles wat je voor je leven nodig hebt moet zoeken zonder in de afgrond te vallen.

 

We worstelen allemaal

Mensen gaan op verschillende manieren met zo’n situatie om. Sommigen rennen recht vooruit, anderen aarzelen om de kleinste stap te zetten. Sommigen grijpen zich vast, anderen duwen mensen opzij uit angst over de rand geduwd te worden. Sommigen geven het op, anderen proberen het te begrijpen en trachten voortdurend door het duister heen te kijken. Sommigen vragen om hulp en sommigen troosten zichzelf door anderen te helpen.

Doe je ogen dicht en sta op het veld. Voel hoe we daar allemaal worstelen, hoe we proberen te bewegen en voor onszelf proberen te zorgen, ons altijd bewust van de nabijheid van de afgrond. Iedereen loopt over het duistere veld, iedereen is bang, iedereen doet zijn of haar best.

 

Iemand van wie je houdt

Denk nu aan iemand van wie je houdt (je partner, kind, beste vriend of vriendin). Blijf je gedachten observeren terwijl je je voorstelt dat die persoon op het duistere veld rondloopt. Hij of zij hoopt niet in de afgrond te vallen, net als jij.  

Wees je bewust van zijn of haar angst en worsteling. Terwijl je dat doet, kan de wens bij je opkomen hem of haar te helpen, terzijde te staan en misschien te troosten. Dat is allemaal goed. Houd het beeld vast terwijl je al je gedachten en gevoelens ziet komen en gaan.

 

Iemand die kwaadheid oproept

Denk nu aan iemand die kwaadheid in je oproept. Observeer de oordelende gedachten die zich beginnen te vormen. Blijf je gedachten en gevoelens observeren terwijl je je voorstelt hoe die persoon zich over het duistere veld beweegt. Hij of zij hoopt niet te vallen, net als jij en net als de persoon van wie je houdt. 

Wees je bewust van zijn of haar angst en worsteling. Is die anders dan die van jou? Houd dit beeld vast terwijl je alle komende en gaande gedachten en gevoelens observeert. Dat is in dit geval misschien moeilijker omdat je kwaad bent op de persoon in kwestie en verstrikt kunt raken in je oordelende gedachten. Probeer het beeld van zijn of haar angst en worsteling niettemin vast te houden terwijl je je gedachten en gevoelens observeert.

 

Bewuste compassie

in deze oefening krijg je dus niet de opdracht je boosheid en oordelende gedachten tegen te houden. Je ervaart gewoon wat je ervaart. Maar je maakt wel ruimte voor een mogelijke ervaring: die van bewuste compassie. Je boosheid krijgt hierdoor wellicht een tegenwicht: de volle erkenning van de uitdaging van het menszijn.

 

Warme groet!

Simone 

 

Bron: Boosheid de Baas, Georg Eifert, John P. Forsyth, Matthew McKay. Uitgeverij Thema, 2006

 

Related posts:

Doelgericht en onthecht

Doelgericht en onthecht

Als je je doelen wilt bereiken is de balans tussen doelgerichtheid en onthechting fundamenteel. Leer hoe doelen je kunnen inspireren en concrete invulling geven aan je waarden, terwijl je stress vermijdt door de werkelijkheid te accepteren zoals die is.

Van boeddhistische psychologie naar Acceptance and Commitment Therapy

Van boeddhistische psychologie naar Acceptance and Commitment Therapy

Al jaren later ontdekte ik de boeddhistische psychologie en Acceptance and Commitment Therapy (ACT). ACT sprak me direct aan door de combinatie van spiritualiteit en concrete handvatten voor persoonlijke ontwikkeling. Inmiddels pas ik de principes van ACT al jaren toe in mijn coaching.

Het kleine ik en het diepe ik

Het kleine ik en het diepe ik

Als je je down, verdrietig of boos voelt, haal je mogelijk je ‘kleine ik’ en ‘diepe ik’ door elkaar. Een verschuiving in perspectief van het kleine ik naar het diepe ik kan zorgen voor innerlijke rust en acceptatie, zelfs als problemen blijven bestaan.

Pin It on Pinterest

Share This